İlginizi Çekebilir
94353-3-4-18c46
  1. Ana Sayfa
  2. Felsefe Akımları
  3. POZİTİVİZM (OLGUCULUK) NEDİR?

POZİTİVİZM (OLGUCULUK) NEDİR?

comte

 

Pozitivizm (Olguculuk) Nedir?

 

 

 

 

 

Pozitivizm, Batı felsefesinde, genel olarak, kendisini deneyim verisi ile sınırlayan ve önsel veya metafiziksel spekülasyonları hariç tutan herhangi bir sistemdir. Felsefi bir ideoloji ve hareket olarak pozitivizm ilk olarak kendine özgü özelliklerini üstlendi. Empiriyokritizm, mantıksal pozitivizm ve mantıksal ampirizm gibi çeşitli aşamalardan geçerek nihayet 20. yüzyıl ortalarında analitik felsefe olarak bilinen mevcut geleneği birleştirmiştir.

Pozitivizmin Temel İfadeleri:

  • Olguyla ilgili tüm bilgilerin “olumlu” deneyime dayandığı
  • Olgunun gerçekliğinin ötesinde saf mantık ve saf matematiğe dayandığı

Bu iki disiplin, 18. yüzyıl İskoç ampirist ve şüpheci David Hume tarafından yalnızca “fikir ilişkileri” ile ilgili olarak kabul edildi ve pozitivizmin ileriki bir aşamasında, tamamen resmi bilimler olarak sınıflandırıldılar. Olumsuz ve eleştirel tarafta, pozitivistler metafiziği reddettiği için yani, bu tür “aşkın” bilgi iddialarını destekleyebilecek ya da çürütebilecek muhtemel kanıtların ötesine geçen gerçekliğin niteliğine ilişkin spekülasyonlara dikkat çekti. Temel ideolojik duruşunda pozitivizm bu nedenle dünyasal, laik, antiteolojik ve antimetafiziktir. Gözlem ve deneyim tanıklığına katı bir şekilde bağlılık, pozitivizmin en önemli şartıdır. Bu zorunluluk, pozitivistlerin “en fazla insan için en fazla mutluluğu” gibi bir şeyin ahlaki değerleri olduğu ölçüde fayda sağlayan etik ve ahlaki felsefeye katkılarına da yansımıştır. Bu bağlamda Comte’nin, ibadet nesnesinin tek tanrılı inançların değil, insanlık inancının ilahı olduğu kısa ömürlü bir dinin kurucusu olması dikkat çekicidir.

Antik felsefede pozitivizmin belirgin beklentileri vardır. Mesela M.Ö. 5.yüzyıl Sofistlerinden biri olan Protagoras’ın ilişkisi, örneğin daha sonraki pozitivist düşünceyle yalnızca uzak bir ilişki olsa da, 3. yüzyılın başında yaşayan klasik şüpheci Sextus Empiricus’ta çok daha belirgin bir benzerlik vardı.Orta çağdaki nominalci William Ockham, modern pozitivizmle açık bir ilişki içinde idi. Bir sonraki yüzyılın pozitivistik antimetafiziği ile çok ortak olan bir 18. yüzyıl öncüsü, Alman düşünür Georg Lichtenberg’di.

Bununla birlikte, pozitivizmin yakın kökleri, aklın açık ışığını vurgulayan Fransız Aydınlanmasında ve 18. yüzyılda, özellikle de Hume ve Bishop Sensör Berkey’de duyulan deneyimin rolünü vurgulayan İngiliz ampirizminde yatmaktadır. Comte, özellikle Aydınlanma Ansiklopedistleri’nden (Denis Diderot, Jean d’Alembert ve diğerleri gibi) etkilendi ve özellikle sosyal düşüncesinde Fransız sosyalizminin kurucusu Claude-Henri, Comte de Saint-Simon’dan etkilendi.

Yorum Yap

Yorum Yap